جایزه نوبل زیست شناسی و پزشکی
جایزه نوبل پزشکی و فیزیولوژی امسال به جان گوردون و شینیا یاماناکا اهدا شد. این دو محقق راههای متفاوتی را برای تبدیل سلولهای بالغ به سلولهای بنیادی کشف کرده و نشان دادند که مسیر تمایز در سلول های مختلف یکطرفه نیست.
قبل ها باور بر این بود که سلول هایی که تمایز می یابند برای همیشه مسیر زندگی و رشد و تکثیر خود را تعیین می کنند و تمایز یافتن امری است غیر قابل برگشت. ولی این دانشمندان با تحقیقات خود نشان دادند می تواند سلول های تمایز یافته را مجددا به سلول های بنیادی و بدون تمایز تبدیل کرد.
مطابق اعلام آکادمی نوبل، جایزه نوبل فیزیولوژی و پزشکی امسال برای این کشف شگفتانگیز که سلولهای بالغ و تخصصیشده میتوانند با بازبرنامهریزی به سلولهای بنیادی پرتوانی تبدیل شوند که قادر به تبدیل به انواع سلولهای گوناگون هستند به جان گوردون، استاد انستیتو گوردون در کمبریج انگلیس و شینیا یاماناکا، استاد دانشگاه کیوتو در ژاپن اهدا شد. کشف باارزش این دو محقق باعث تغییری انقلابی در شناخت انسان از چگونگی رشد و تکامل سلولها و اندامها شده است.
جان گوردون در سال 1962/1341 کشف کرد تخصصیشدن سلولها برگشتپذیر است. او آزمونی ترتیب داد و در آن هسته سلول نابالغ موجود در یک تخم قورباغه را با هسته یک سلول بالغ رودهای از همین حیوان جانشین کرد. این سلول اصلاحشده در نهایت به یک بچهقورباغه طبیعی مانند هر بچهقورباغه دیگری تبدیل شد. نتیجه این آزمون نشان میداد دی.ان.ای این سلول بالغ هنوز هم تمامی اطلاعات مورد نیاز برای تبدیل تمامی سلولها به یک قورباغه جدید را حفظ کرده است.
40 سال پس از کشف جالب گوردون، شینیا یاماناکا در سال 2006/1385 موفق به کشف شیوهای برای تبدیل سلولهای بالغ دستنخورده در موشها به سلولهای بنیادی نابالغ شد. او به سادگی با بازبرنامهریزی این سلولها توسط چندین ژن توانست سلولهای بالغ را به سلولهای بنیادی پرتوانی که قابلیت تبدیل به تمامی شکلها سلولی را دارند تبدیل کند.
این دو کشف دور از انتظار باعث شدند نگاه ما برای همیشه به سلولهای بالغ و تخصصیشدن تغییر کند. به لطف تلاشهای این دو محقق و گروههای دیگر امروزه میدانیم سلولهای بالغ هم توانایی بازگشت و تبدیل به سلولهای بنیادی پرتوان را دارند و این چرخه برگشتپذیر است.
